نگار جمشیدنژاد:
به گزارش رهآوردمهر به نقل از امردادنیوز، زمانی استاد محمدرضا شجریان دربارهی ایرج و صدای پرطنین او گفته بود: «صدای ایرج در تاریخ آوازخوانی ما یک متر و معیار است و هرکس بخواهد در بالاترین حد حنجره صدایی را مثال بزند، میگوید صدا شبیه صدای ایرج است». این ستایش از صدای ایرج، بسنده است تا او را از برجستگان موسیقی سنتی ایران بدانیم. اکنون ایرج خواجهامیری در بستر بیماری است و دوستداران صدایش امیدوار به بازگشت او.
صدای ایرج در دههی چهل و پنجاه خورشیدی در دو جا بیشتر شنیده میشد؛ یکی در برنامهی رادیویی گلها و دیگری در فیلمهای فارسی؛ یعنی زمانی که هنرپیشهها صدای او لبخوانی میکردند. از همان زمان پیدا بود که صدای این خوانندهی توانا همانندی ندارد و تحریرهای او را در نزد آوازخوانان دیگر نمیتوان یافت.
ایرج زادهی دیماه 1311 خورشیدی است. او اصفهانی است؛ یا درستتر بگوییم: زادهی نطنز در استان اصفهان. صدای رسا را از پدربزرگش به ارث برده بود که از خوانندگان دربار ناصرالدینشاه قاجار بوده است. پدر ایرج نیز صدایی دلنشین داشت. پس شگفت نیست که ایرج در آوازخوانی کممانند باشد. او از خانوادهای برخاسته بود که آشنا با هنر آوازخوانی بودند و دانستههای خود را به او سپرده بودند.
ایرج بسیار زود به تهران رفت و بر اثر رویدادی راهگشا، صدای او به گوش مجید وفادار، آهنگساز بزرگ رسید و از این راه استعداد شگفت ایرج شناخته شد. برای این که بدانیم این شناسایی تا چه اندازه در پیشرفت ایرج و راهیابی او به هنر موسیقی سنتی ایران اثرگذار بود، باید یادآور شویم که وفادار همان کسی است که برای ترانهی «مرا ببوس» آهنگ ساخت و گلنراقی آن را خواند و در همهی ایران شیفتگان بسیاری یافت و هنوز هم از ترانههای دلپسند هر ایرانی است.
وفادار، ایرج را نزد استاد ابواحسن صبا برد. صبا شیفتهی صدای او شد و او را به شاگردی خود پذیرفت و دانستههایش را در اختیار او گذاشت. از این زمان بود که ایرج گامبهگام راه دشوار رسیدن به اوج موسیقی سنتی ایرانی را پیمود و در بازهی زمانی 1327 تا 1336 خورشیدی با ارکسترهای بسیاری همکاری کرد. آشنایی و دوستی با اکبر گلپایگانی (گلپا) زمینهی بالندگی و آوازهمندی صدای او را بیشتر فراهم کرد و سبب شد که به درخواست داوود پیرنیا به رادیو برود و در برنامهی پُرشنوندهی «گلها» صدای یگانهی خود را به گوش شنوندگان رادیو برساند؛ صدایی که بهراستی مانند نداشت. در راهیابی ایرج به رادیو، یاریهای استاد صبا اثرگذار بود.
ایرج در کنار زندهیاد فردین
ایرج در فیلمهای فارسی نیز آواز خواند و هنرپیشههای نامداری چون فردین، منوچهر وثوق و بیک ایمانوردی صدای او را لبخوانی کردند. این نیز بر آوازهی ایرج افزود و سبب شد صدایش را دوستداران سینما هم بشنوند. افزون بر این که صدای او در فروش فیلمها نیر اثرگذار بود.
از همکاری و همراهی ایرج با خوانندگان نامآشنایی مانند: حمیرا، هایده، مهستی، پوران، رویا، عهدیه و دیگران، باید یاد کرد. نوازندگان نامداری نیز برای ترانههای ایرج آهنگ ساخته یا نواختهاند؛ مانند: علی تجویدی، پرویز یاحقی، اسداله ملک، حبیباله بدیعی و شمار بسیار دیگر.
ایرج که در چند سال گذشته بهسبب کهنسالی چند باری در بیمارستان بستری شده است، بهتازگی بیماریاش شدت گرفته است. احسان خواجهامیری، فرزند این هنرمند و خواننده، به خبرگزاریها گفته است که حال پدرش خوب نیست و اکنون پس از درمان در بیمارستان، در خانه از او مراقبت میشود.
